Orta Asya'da 72 Milyar Dolarlık Ulaştırma Hamlesi: Avrasya'nın Yeni Koridor Ağı Şekilleniyor

Çin'den Avrupa'ya, Hazar'dan Kafkasya ve Türkiye'ye, Orta Asya'dan Güney Asya'ya uzanan ulaştırma koridorları yeni yatırımlarla yeniden şekilleniyor. Avrasya Kalkınma Bankası'nın (EDB) 2026 verileri, bölgede tek tek altyapı projelerinden birbirine bağlı entegre bir ulaştırma ağına geçiş yaşandığını ortaya koyuyor.

EDB'nin 2026'da güncellediği Avrasya Ulaştırma Ağı verilerine göre, 13 ülkeyi kapsayan bölgede devam eden veya hazırlık aşamasındaki 402 ulaştırma projesinin toplam yatırım hacmi yaklaşık 345 milyar dolara ulaşıyor; buna ek olarak yaklaşık 100 milyar dolarlık yeni proje henüz uygulama aşamasına geçmemiş durumda. EDB'ye göre son dönemde yaklaşık 10 milyar dolar değerindeki 10 ulaştırma tesisi tamamlanırken, portföye 74 milyar dolar değerinde 70 yeni proje eklendi. Veriler, yatırımların artık yalnızca ülkelerin kendi altyapılarını değil; farklı ülkelerdeki karayolu, demiryolu, liman, havalimanı ve lojistik merkezlerinin birbirine bağlanmasını hedefleyen bir ağ yaklaşımına dönüştüğünü gösteriyor.

Bölgenin merkezlerinden biri Orta Asya: 114 proje için 71,75 milyar doların üzerinde yatırım öngörülüyor. Dağılımda karayolları açık ara önde — yatırımların yaklaşık %56'sı karayolu, %29,8'i demiryolu projelerinden oluşuyor. Yatırımların önemli bölümü TRACECA ve Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergâhı (Orta Koridor) çevresinde yoğunlaşıyor; bu koridorlarla bağlantılı projelerin hacmi yaklaşık 42,8 milyar dolar.

Portföyün en büyük bölümünü Kazakistan oluşturuyor: 55 proje için 32,6 milyar dolarlık yatırım (Orta Asya toplamının ~%45'i). EDB'ye göre Çin-Avrupa arasındaki karasal transit yüklerinin %85'ten fazlası Kazakistan üzerinden geçiyor; bu nedenle ülkedeki yatırımlar Çin'den Hazar, Kafkasya, Türkiye ve Avrupa'ya uzanan güzergâhların kapasitesini de etkiliyor. Orta Koridor genel olarak Çin → Kazakistan → Hazar → Azerbaycan → Gürcistan → Türkiye → Avrupa güzergâhını oluşturuyor; sistemde demiryolları, Hazar geçişleri, limanlar, karayolları, lojistik merkezleri ve gümrük altyapıları kritik önem taşıyor.

Çin'in dahil olduğu projelerin toplam değeri 12 milyar doların, Çin kaynaklı finansman ise 7 milyar doların üzerinde. En önemli projelerden biri yaklaşık 523 km uzunluğundaki Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu; toplam yatırım maliyeti 4,7 milyar dolar, kapsamında 27 tünel (~103 km), 48 köprü (~16 km) bulunuyor. Ortak girişimde Çin'in payı %51, Kırgızistan ve Özbekistan'ın payları %24,5'er. Özbekistan; CKU Demiryolu, Trans-Afgan bağlantıları ve Taşkent-Semerkant yüksek hızlı demiryolu gibi projelerin kesişiminde Avrasya koridorlarının bağlantı noktasına dönüşüyor.

EDB'nin 402 projelik portföyünde 123 projede özel sektör katılımı, 27 projede ise kamu-özel iş birliği (PPP) modeli bulunuyor; bu da bölgedeki fırsatların yalnızca kamu finansmanlı klasik altyapı ihaleleriyle sınırlı olmadığını gösteriyor.

🔹 Avrasya: 402 proje / ~345 milyar $ (+~100 milyar $ henüz başlamamış) · 123 özel sektör katılımlı, 27 PPP

🔹 Orta Asya: 114 proje / 71,75 milyar $+ · %56 karayolu, %29,8 demiryolu · Orta Koridor bağlantılı ~42,8 milyar $

🔹 Kazakistan lider: 55 proje / 32,6 milyar $ · CKU Demiryolu 523 km / 4,7 milyar $ (27 tünel, 48 köprü)