onsemi, Çekya'daki 2 Milyar Dolarlık Silisyum Karbür Yatırımını İptal Etti

YATIRIMIN KAPSAMI VE TEKNİK HEDEFLERİ

Haziran 2024'te açıklanan çok yıllı yatırım programı, mevcut Rožnov tesisinin genişletilerek silisyum karbür güç yarı iletkenlerinin üretiminde uçtan uca entegre bir üretim altyapısına dönüştürülmesini hedefliyordu.

Planlanan yatırım kapsamında:

🔹 Yatırım büyüklüğü: 2 milyar dolara kadar (yaklaşık 43,4 milyar Çek korunası).

🔹 Üretim teknolojisi: Silisyum karbür kristal büyütme aşamasından başlayarak wafer üretimi ve nihai güç yarı iletkenlerine kadar uzanan entegre üretim zinciri.

🔹 Hedef pazarlar: Elektrikli ve hibrit araçlar, yenilenebilir enerji sistemleri, hızlı şarj altyapısı, endüstriyel güç elektroniği ve yapay zekâ veri merkezleri.

🔹 Üretim hedefi: Avrupa'da stratejik öneme sahip yüksek performanslı güç yarı iletkenlerinin yerel üretim kapasitesini artırmak.

Projenin 2027 yılına kadar ticari üretime geçmesi öngörülüyordu.

450 MİLYON AVROLUK AVRUPA BİRLİĞİ DESTEĞİ ONAYLANMIŞTI

Yatırımın dikkat çeken boyutlarından biri de kamu destekleriydi. Avrupa Komisyonu, Kasım 2025'te Çekya'nın proje için sağlayacağı 450 milyon avroya kadar devlet yardımını onaylamıştı. Bu kapsamda Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan kamu desteği 450 milyon avro, yatırımın Avrupa Komisyonu'na bildirilen büyüklüğü 1,64 milyar avro, Çekya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın açıkladığı yatırım teşvik tutarı yaklaşık 12 milyar Çek korunası olarak belirtilmişti. Çekya hükümetinin 2025 yılında yayımladığı etki analizinde yatırımın doğrudan ve dolaylı etkilerle yaklaşık 4.070 yeni istihdam oluşturması, ülkenin üretim değerine 163,3 milyar Çek korunası katkı sağlaması öngörülüyordu. Ancak Avrupa Komisyonu'nun devlet yardımı onayı, desteğin tamamının şirkete ödendiği anlamına gelmiyor. Projenin iptal edilmesiyle teşvik sürecinin nasıl sonuçlanacağına ilişkin ayrıca açıklama yapılması gerekiyor.

İPTAL KARARININ NEDENİ: KÜRESEL SiC PAZARINDAKİ DEĞİŞİM

onsemi, yatırım kararından vazgeçilmesinin temel nedeni olarak küresel silisyum karbür pazarındaki değişen koşulları ve projenin ekonomik fizibilitesini gösterdi. Şirket, kararın Çekya'nın yatırım ortamına ilişkin olumsuz bir değerlendirme olmadığını özellikle vurguladı. Silisyum karbür teknolojisi, geleneksel silisyum yarı iletkenlere kıyasla yüksek gerilim ve sıcaklık koşullarında daha verimli güç elektroniği çözümleri sunuyor. Bu nedenle elektrikli araçlar, enerji dönüşüm sistemleri ve yüksek güç gerektiren endüstriyel uygulamalarda stratejik önem taşıyor. Bununla birlikte, SiC üretiminde yüksek yatırım maliyetleri, küresel kapasite artışı, fiyat rekabeti ve müşteri talebinin gelişimi yeni üretim yatırımlarının geri dönüş hesaplarını doğrudan etkiliyor.

MEVCUT FABRİKA ÜRETİME DEVAM EDECEK

İptal kararı, onsemi'nin Çekya'dan çekilmesi veya Rožnov fabrikasının kapatılması anlamına gelmiyor. Şirketin açıklamasına göre Rožnov'daki mevcut silisyum ve silisyum karbür üretim faaliyetleri kesintiye uğramadan devam edecek, Brno'daki araştırma ve geliştirme faaliyetleri sürdürülecek, şirket Rožnov ve Brno tesislerinde yeni yatırım ve istihdam fırsatlarını değerlendirmeye devam edecek, otomotiv, endüstriyel uygulamalar ve yapay zekâ veri merkezlerine yönelik pazar fırsatları şirketin büyüme stratejisinde yer almaya devam edecek.

DEĞERLENDİRME

onsemi'nin 2 milyar dolarlık yatırım kararından vazgeçmesi, Avrupa'nın yarı iletken üretiminde dışa bağımlılığı azaltma ve stratejik üretim kapasitesini artırma hedefleri açısından önemli bir gelişme. Özellikle Avrupa Komisyonu tarafından 450 milyon avroluk kamu desteği onaylanan ve Avrupa Birliği'nde ilk örneklerden biri olması planlanan bir yatırımın ekonomik gerekçelerle iptal edilmesi dikkat çekiyor. Bu gelişme, stratejik sektörlerde kamu teşviklerinin tek başına yatırım kararlarını garanti altına alamadığını; küresel talep, üretim maliyetleri, teknoloji rekabeti ve uzun vadeli ticari sürdürülebilirliğin belirleyici olduğunu gösteriyor.

Haftalık ücretsiz e-Bültene abone olmak için: https://www.endustriyatirim.com.tr/abone.html