Kanada'nın 4 Büyük Havalimanında Özel Sektör Dönemi Başlıyor

Kanada, 14-15 Eylül 2026'da Toronto'da düzenlenen ilk Canada Investment Summit kapsamında havalimanları, altyapı, enerji, madencilik, teknoloji ve savunma yatırımlarını kapsayan kapsamlı bir yatırım hamlesi açıkladı. Zirvenin en dikkat çekici başlıklarından biri, ülkenin en büyük 4 havalimanının uzun vadeli imtiyaz modeliyle özel sermayeye açılması oldu.

Kanada Başbakanı Mark Carney, hükümetin Toronto Pearson, Vancouver, Montréal–Trudeau ve Calgary uluslararası havalimanları için uzun vadeli imtiyazlar yoluyla özel yatırım arayacağını açıkladı. Ancak model klasik bir 'havalimanı satışı' olmayacak: federal hükümet arazi ve varlıkların mülkiyetini koruyacak, özel yatırımcılar ise belirli süreli imtiyazlar kapsamında havalimanlarının işletilmesi, geliştirilmesi ve büyümesine sermaye ve uzmanlık sağlayacak. Mevcut sistemde de büyük havalimanları federal arazi üzerinde uzun vadeli kira sözleşmeleriyle havalimanı otoriteleri tarafından işletiliyor; yeni model bu yapıyı özel sermaye açısından yeniden düzenlemeyi hedefliyor.

Hükümet, havalimanı imtiyazlarından elde edilecek sermayenin bölgesel havalimanlarının geliştirilmesi, yerel ulaşım altyapısının güçlendirilmesi, yeni ulaştırma yatırımları, ülke çapında stratejik altyapı ve kıyıdan kıyıya yüksek kapasiteli genişbant altyapısı gibi alanlara yeniden yönlendirilmesini planlıyor; modelden onlarca milyar Kanada doları seviyesinde sermaye yaratılabileceğini belirtiyor. Açıklamanın ardından Kanada emeklilik fonlarının yanı sıra Avustralya merkezli yatırımcıların da fırsatları değerlendirmesi bekleniyor; süreçte yabancı yatırım ve ulusal güvenlik incelemeleri de uygulanacak.

Zirvede Kanada'ya yönelik yaklaşık 500 milyar Kanada doları yeni yatırım taahhüdü açıklandı. Öne çıkanlar: CPP Investments & Brookfield 50 milyar CAD Maple Fund; PSP Investments 25 milyar CAD artış; Ontario Teachers' Pension Plan 10 milyar CAD ilave; Sun Life 5 yılda 5 milyar CAD kritik altyapı; büyük bankalar ~325 milyar CAD yeni finansman. Ayrıca Bell Canada ve Saskatchewan Hükümeti, eyalette 1,2 GW kapasiteli yapay zekâ altyapı merkezi için 52,5 milyar CAD'lik bir yatırım açıkladı; projenin 4.500'den fazla istihdam oluşturması bekleniyor.

Carney hükümeti, önümüzdeki 5 yılda kamu, özel sektör ve kurumsal yatırımcılarla birlikte Kanada'da 1 trilyon Kanada doları seviyesinde toplam yatırımı harekete geçirmeyi hedefliyor. Stratejinin merkezinde enerji, kritik mineraller, ulaştırma, limanlar, demiryolları, yapay zekâ ve veri merkezleri, savunma, nükleer enerji, boru hatları ve dijital altyapı yer alıyor. Hükümet, Eylül 2025'ten bu yana 27 büyük ölçekli projeyi Major Projects Office'e yönlendirdiğini ve bu projelerin yaklaşık 500 milyar CAD özel yatırım potansiyeli taşıdığını açıkladı.

Zirvenin bir diğer önemli kararı yeni yatırım teşviki oldu. 'Productivity Mega Deduction' ile şirketlerin çok daha geniş bir varlık grubunun (fiber optik altyapı, madencilik varlıkları, petrol/gaz boru hatları, yazılım, Ar-Ge, bilgisayar ekipmanları, uçak ve araçlar, patentler, demiryolu hatları, köprü ve yollar) yatırım maliyetini kullanıma girdiği yıl doğrudan gider yazabilmesi öngörülüyor. Düzenleme sonucunda yeni işletme yatırımlarındaki marjinal efektif vergi oranının yaklaşık %13'ten %6,4'e düşeceği ve bunun ABD oranının altında olacağı belirtiliyor.

Bugün açıklanan şey havalimanlarının mülkiyetinin satılması değil; uzun vadeli özel işletme ve yatırım modelinin hayata geçirilmesi. Modelin nihai şartları, imtiyaz süreleri, gelir paylaşımı, yatırım yükümlülükleri, düzenleyici çerçeve ve yatırımcı seçimi henüz netleşmiş değil. Kanada, kamu varlıklarının mülkiyetini korurken özel sermayeyi altyapı yatırımlarının finansmanı ve işletmesine daha fazla dahil etmeye hazırlanıyor.

🔹 4 havalimanı: Toronto Pearson, Vancouver, Montréal–Trudeau, Calgary (uzun vadeli imtiyaz)

🔹 Model: mülkiyet devlette, işletme/geliştirme özel sermayede (satış değil)

🔹 Zirve taahhüdü: ~500 milyar CAD · 5 yıl hedefi: 1 trilyon CAD

🔹 Maple Fund (CPP & Brookfield): 50 milyar CAD · Bankalar: ~325 milyar CAD

🔹 Bell + Saskatchewan: 1,2 GW YZ merkezi için 52,5 milyar CAD

🔹 Teşvik: 'Productivity Mega Deduction' · efektif vergi %13 → %6,4