Fas’ta 239 Milyon Dolarlık Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Tesisi Planlanıyor

🔹 Yatırımın Temel Bilgileri

🔹 Yatırımcı: Green Sky Capital

🔹 Proje lokasyonu: Bétoya Sanayi ve Lojistik Bölgesi, Nador West Med, Fas

🔹 Toplam yatırım tutarı: 239 milyon dolar

🔹 Planlanan SAF üretim kapasitesi: Yıllık 176.000–200.000 ton

🔹 Hammadde ihtiyacı: Yıllık yaklaşık 200.000 ton atık bazlı yağ ve yağlı madde

🔹 Planlanan devreye alma: Ağustos 2028

🔹 Öngörülen inşaat süresi: Yaklaşık 22 ay

🔹 EBRD’den 105 Milyon Dolara Kadar Finansman

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), projenin inşaatı ve devreye alınması için 105 milyon dolara kadar kıdemli teminatlı kredi sağlamayı değerlendiriyor.

Finansman paketi iki bölümden oluşuyor:

🔹 85 milyon dolar tutarında taahhüt edilmiş kredi dilimi

🔹 20 milyon dolar tutarında henüz taahhüt edilmemiş ek kredi dilimi

Planlanan finansmanın 20 milyon dolara kadar olan bölümünün, Green Climate Fund (GCF) tarafından karşılanması öngörülüyor. Ayrıca Avrupa Birliği’nin EFSD+ mekanizması kapsamında ilk kayıp riskini üstlenen bir garanti desteğinin de projeye katkı sağlaması bekleniyor.

Önemli Not: EBRD’nin yayımladığı proje belgelerinde finansman süreci henüz nihai inceleme aşamasında gösteriliyor. Bu nedenle 105 milyon dolarlık finansman kesinleşmiş ve imzalanmış bir kredi olarak değerlendirilmemeli.

🔹 Atık Yağlardan Uçak Yakıtı Üretilecek

Tesis, Fransız teknoloji şirketi Axens tarafından lisanslanan Vegan HEFA teknolojisini kullanacak.

HEFA (Hydroprocessed Esters and Fatty Acids) teknolojisi; atık yağlar ve yağlı hammaddelerin hidrojenle işlenerek havacılık yakıtı gibi yenilenebilir yakıtlara dönüştürülmesini sağlıyor.

Başlıca hammaddeler şunlar olacak:

🔹 Kullanılmış yemeklik yağlar

🔹 Hayvansal yağlar

🔹 Gıda işleme süreçlerinden kaynaklanan yağlı atıklar

🔹 Bitkisel yağ rafinasyonundan elde edilen kalıntılar

Projenin yıllık yaklaşık 200.000 ton hammaddeye ihtiyaç duyması bekleniyor. Fas içindeki toplama ağından sağlanacak kullanılmış yemeklik yağların yanı sıra, ihtiyaç duyulması halinde ithal atık yağlar ve yağ rafinasyonu kalıntıları da kullanılacak.

Mevcut proje belgelerinde, hammadde ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ının Fas içinden toplanacak kullanılmış yemeklik yağlardan, kalan yüzde 60’ının ise ithal kullanılmış yemeklik yağlar ve rafinasyon kalıntılarından karşılanması öngörülüyor.

🔹 SAF Dışında Yenilenebilir Yakıtlar da Üretilecek

Tesisin üretimi yalnızca sürdürülebilir havacılık yakıtıyla sınırlı olmayacak. Ana ürünün yanında aşağıdaki ürünlerin de elde edilmesi planlanıyor:

🔹 Yenilenebilir dizel

🔹 Biyonafta

🔹 Biyopropan

Üretilecek SAF’ın mevcut uçak motorları ve havalimanı altyapısıyla uyumlu, doğrudan kullanılabilir bir yakıt olması hedefleniyor. Yakıtın, Avrupa Birliği’nin Yenilenebilir Enerji Direktifi kapsamındaki sürdürülebilirlik kriterlerini karşılaması da planlanıyor.

🔹 İstihdam ve Yerel Tedarik Zinciri

Proje kapsamında inşaat döneminin en yoğun aşamasında yaklaşık 400 kişinin çalışması, işletme döneminde ise yaklaşık 162 kişilik bir istihdam oluşturulması öngörülüyor.

Bunun yanında operatör ve teknisyen yetiştirme programları, teknik eğitimler ve yeni mezun mühendislere yönelik staj programları planlanıyor. Kadınların teknik mesleklere ve istihdama katılımını artırmak amacıyla 2032 yılına kadar şirket iş gücünün yüzde 10’unun kadınlardan oluşması hedefleniyor.

Kadın kooperatiflerinin ve yerel toplayıcıların atık yağ tedarik zincirine katılmasını destekleyecek bir pilot program da gündemde.

🔹 Çevresel İncelemeler ve Projenin Takvimi

Projenin çevresel ve sosyal etki değerlendirme çalışmaları devam ediyor. Hava kalitesi, gürültü, trafik, kümülatif çevresel etkiler ve paydaş katılımına ilişkin çalışmaların tamamlanması gerekiyor. Fas mevzuatı kapsamında çevresel etki değerlendirmesi ve gerekli izinlerin alınması da uygulama öncesindeki temel aşamalar arasında bulunuyor.

Yaklaşık 88.000 m² sanayi arazisi üzerinde planlanan tesis için sözleşme aşamasının Ekim 2026’da başlaması ve Ağustos 2028’de devreye alma hedefiyle ilerlenmesi öngörülüyor. Bu takvim, gerekli finansman ve izin süreçlerinin tamamlanmasına bağlı.