Avrupa'nın İlk Ticari Ölçekli Açık Deniz CO₂ Depolama Tesisi Faaliyete Geçti

Avrupa'da karbon yakalama ve depolama teknolojileri açısından önemli bir eşik aşıldı. Danimarka'da Greensand Future projesi kapsamında, CO₂'nin yakalanması, taşınması ve Kuzey Denizi'nde kalıcı olarak depolanmasını kapsayan Avrupa'nın ilk ticari ölçekli ve entegre açık deniz CCS zinciri resmen faaliyete geçti. Projenin resmi açılışı 18 Eylül 2026'da Esbjerg'de gerçekleştirildi.

Depolama alanı Danimarka Kuzey Denizi'ndeki tükenmiş Nini West petrol sahası. İlk ticari fazda yıllık yaklaşık 400.000 ton CO₂ depolama kapasitesi öngörülüyor; hedef 8 yıllık dönemde yaklaşık 2,4 milyon ton CO₂'nin kalıcı depolanması. Projenin pazar koşulları ve altyapı yatırımlarına bağlı olarak 4–8 milyon ton/yıl seviyesine ölçeklenmesi hedefleniyor. Proje AB'nin Innovation Fund programından 41 milyon euro hibe aldı; ortaklar INEOS Energy, Harbour Energy ve Danimarka Kuzey Denizi Fonu (Nordsøfonden). CO₂, deniz tabanının altındaki jeolojik formasyonlara enjekte edilecek.

Greensand Future'ın önemi yalnızca bir CO₂ depolama sahasının devreye alınmasından kaynaklanmıyor. Proje; CO₂ yakalama → sıvılaştırma/taşıma → terminal ve lojistik → açık deniz enjeksiyonu → jeolojik depolama zincirinin ticari ölçekte birlikte çalışabileceğini göstermesi açısından önemli. Özellikle çimento, demir-çelik, kimya, gübre ve rafineri gibi emisyon azaltımının zor olduğu sektörlerde CCS/CCUS yatırımları açısından yeni bir altyapı modeli ortaya çıkıyor. Bu modelin büyümesiyle CO₂ yakalama tesisleri, taşıma hatları, sıvılaştırma/ara depolama tesisleri, CO₂ terminalleri ve liman altyapıları, açık deniz depolama sahaları, ölçüm-raporlama-doğrulama sistemleri ve CCS/CCUS finansman modelleri gibi yeni yatırım alanları gelişebilir.

Türkiye'de de CCUS artık yalnızca uzun vadeli bir teknoloji başlığı olmaktan çıkıp yatırım ve mevzuat hazırlığının konusu haline geliyor. EBRD, 2026'da Türkiye'de CCUS için hukuki ve düzenleyici çerçevenin oluşturulması, CCUS kümelerinin ve endüstriyel merkezlerin belirlenmesi, CO₂ kaynakları ile depolama alanlarının eşleştirilmesi ve ulusal CCUS stratejisinin hazırlanması amacıyla teknik yardım projesini onayladı; çalışma kapsamında yüksek emisyonlu iki çimento tesisi için CCUS ön fizibilite çalışmalarının hazırlanması da planlanıyor. EBRD'nin Türkiye Endüstriyel Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu (TIDIP) kapsamında da CCUS, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre gibi yüksek emisyonlu sektörlerin dönüşümünde temel yatırım alanlarından biri.

Bu nedenle Danimarka'daki Greensand Future deneyimi Türkiye açısından yalnızca Avrupa'daki bir CCS projesi değil; gelecekte oluşabilecek CO₂ lojistik zincirleri, depolama sahaları, sanayi kümeleri ve yeni altyapı yatırımları için takip edilmesi gereken somut bir referans niteliğinde.

🔹 Proje: Greensand Future · Nini West (Danimarka Kuzey Denizi) · Esbjerg açılış 18 Eylül 2026

🔹 İlk faz ~400.000 ton/yıl · 8 yılda ~2,4 mn ton hedef · Ölçek hedefi 4–8 mn ton/yıl · 41 mn € Innovation Fund hibesi

🔹 Ortaklar: INEOS Energy · Harbour Energy · Nordsøfonden · Türkiye'de EBRD CCUS teknik yardımı & TIDIP

Detaylı değer zinciri: Yakalanan CO₂ önce sıvılaştırılıyor ve karayoluyla Esbjerg Limanı'ndaki özel CO₂ terminaline getiriliyor. Burada geçici depolanan sıvılaştırılmış CO₂, Carbon Destroyer 1 isimli özel amaçlı CO₂ taşıma gemisiyle yaklaşık 250 km açıktaki Nini West sahasına taşınıyor; ardından deniz tabanının yaklaşık 1.800 metre altındaki tükenmiş petrol rezervuarına enjekte edilerek kalıcı olarak depolanıyor. İlk CO₂ kaynağı ağırlıklı olarak Danimarka'daki biyometan tesisleri.

🔹 Değer zinciri: CO₂ yakalama → sıvılaştırma → kara lojistiği → Esbjerg CO₂ terminali → Carbon Destroyer 1 gemisi (~250 km) → Nini West açık deniz enjeksiyonu (~1.800 m) → kalıcı jeolojik depolama

Depolama izni: Danimarka Enerji Ajansı, Aralık 2025'te Nini West için CO₂ depolama izni verdi; izin, 30 yıllık dönemde toplam 2,4 milyon ton CO₂ depolanmasını kapsıyor ve üretimi sona ermiş offshore petrol altyapısının karbon depolamaya dönüştürülmesine örnek oluşturuyor.