Türk Devi Borusan, ABD’de 4 Fabrikaya Ulaştı: Gümrük Vergilerine Karşı Üretimini Hedef Pazara Taşıdı

Ancak yurt dışına açılan Türk şirketlerinin sayısı yalnızca çelik sektörüyle sınırlı değil. Kristal Zeytinyağı da Avrupa ve Güney Amerika pazarlarındaki ticaret engellerini aşmak için İspanya ve Tunus'ta üretim modelini devreye aldı.

Ekonomim yazarı Vahap Munyar'ın CNBC-e'de yayımlanan İşler Nasıl? programında Servet Yıldırım ile gerçekleştirdiği değerlendirmede, Türk şirketlerinin küresel pazarlardaki rekabet gücünü korumak için geliştirdiği bu üretim stratejilerinin ayrıntıları paylaşıldı.

🔹 BORUSAN, ABD’DE DÖRT FABRİKAYA ULAŞTI

Borusan'ın ABD'deki üretim yatırımlarının arkasında, Türk çeliğine yönelik gümrük vergileri ve ticaret soruşturmaları bulunuyor.

Şirket, özellikle ABD'deki kaya gazı sektöründe kullanılan çelik boruların Türkiye'den ihracatı sırasında karşılaşılan ilave vergiler ve maliyetler nedeniyle üretimini doğrudan hedef pazara taşımayı tercih etti.

Bu kapsamda Teksas'ta başlatılan boru üretimi yatırımı, zaman içerisinde genişletilerek ABD'de dört fabrikayla faaliyet gösteren bir üretim yapılanmasına dönüştü.

Böylece Borusan, yalnızca Türkiye'den ABD'ye ürün gönderen bir ihracatçı olmak yerine, dünyanın en büyük enerji pazarlarından birinde doğrudan üretim gerçekleştiren bir sanayi oyuncusu haline geldi.

Bu strateji, şirketin gümrük vergilerinden kaynaklanan maliyet baskısını yönetmesinin yanı sıra müşterilerine ve pazara daha yakın bir üretim modeli oluşturmasını da sağlıyor.

🔹 KRİSTAL ZEYTİNYAĞI’NDAN 45 MİLYON DOLARLIK YATIRIM

Yurt dışına açılan bir diğer Türk şirketi ise Arkas ailesinin ortak olduğu Kristal Zeytinyağı.

Yaklaşık 36-37 ülkeye ihracat gerçekleştiren şirket, uluslararası pazarlarda karşılaştığı vergi engellerini aşmak ve rekabet gücünü korumak amacıyla farklı ülkelerde üretim modelleri geliştirdi.

Kristal'in Bornova'daki fabrikasının yenilenmesi ve iyileştirilmesi ile şirketin satın alma faaliyetlerini de kapsayan toplam yatırım tutarının yaklaşık 45 milyon dolara ulaştığı belirtildi. Şirketin Ayvalık'ta da üretim tesisi bulunuyor.

🔹 AVRUPA PAZARI İÇİN İSPANYA’DA ÜRETİM MODELİ

Kristal Zeytinyağı'nın Avrupa Birliği pazarında karşılaştığı vergi uygulamaları, şirketin üretim stratejisinde değişikliğe gitmesine neden oldu.

Özellikle ambalajlı zeytinyağı ürünlerinde uygulanan vergi farklılıkları nedeniyle şirket, İspanya'da bir şirket kurarak fason üretim modelini devreye aldı.

Bu yöntemle Kristal markalı ürünler İspanya'da üretilerek Avrupa ülkelerine sunulmaya başlandı.

Şirketin İspanya'daki faaliyetlerini daha da büyütmeyi ve zaman içerisinde kendi fabrikalarını kurmayı hedeflediği de aktarıldı.

🔹 BREZİLYA PAZARI İÇİN TUNUS’TA ÜRETİM

Şirketin geliştirdiği ikinci uluslararası üretim modeli ise Brezilya pazarı için hayata geçirildi.

Brezilya'ya ihracatta karşılaşılan gümrük vergisi engellerine karşı Kristal, Tunus'ta fason üretime yöneldi.

Tunus'taki üretim üzerinden Kristal markalı ürünlerin Brezilya pazarına ulaştırılması hedefleniyor.

Böylece şirket, farklı pazarlardaki ticaret koşullarına göre üretim lokasyonunu değiştiren esnek bir uluslararası tedarik modeli oluşturuyor.

🔹 KUR-ENFLASYON DENGESİ İHRACATÇININ REKABET GÜCÜNÜ ZORLUYOR

Haberde dikkat çekilen bir diğer önemli konu ise Türkiye'deki üreticilerin maliyet ve kur dengesi nedeniyle yaşadığı rekabet sorunu.

Döviz kurundaki artışın enflasyonun gerisinde kalması, ihracatçı şirketlerin uluslararası pazarlarda fiyat rekabetini zorlaştırıyor.

Kristal Zeytinyağı yöneticisinin aktarılan değerlendirmesinde, kur artışının enflasyonun altında kalması nedeniyle müşterilere rekabetçi fiyat sunulamamasının ticari görüşmeleri dahi zorlaştırdığı ifade edildi.

Bu durum, yalnızca zeytinyağı sektörüne özgü değil. Türkiye'de üretim yapan ve yoğun uluslararası rekabetle karşı karşıya olan birçok sanayi kolu açısından da önemli bir maliyet ve rekabetçilik meselesi.

🔹 YURT DIŞI YATIRIMLARI SERMAYE KAÇIŞI OLARAK DEĞERLENDİRMEMEK GEREKİYOR

Kristal Zeytinyağı yöneticisi Bernard Arkas'ın değerlendirmesine göre, şirketin yurt dışındaki faaliyetlerinden elde ettiği kazançların Türkiye'deki şirkete dönmesi, bu yatırımların yalnızca sermaye çıkışı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Hedef pazarlarda üretim yapmak; yeni müşterilere erişim, ihracat pazarlarını koruma, ticaret engellerini aşma ve uluslararası marka değerini geliştirme açısından önemli fırsatlar sunabiliyor.

TÜRK SANAYİSİ İÇİN STRATEJİK SONUÇ

Borusan'ın ABD'deki dört fabrikası ile Kristal Zeytinyağı'nın İspanya ve Tunus'taki üretim faaliyetleri, Türk şirketlerinin küresel ticarette değişen koşullara nasıl uyum sağladığını gösteren iki önemli örnek.

Gümrük vergileri, korumacı ticaret politikaları, lojistik maliyetleri, döviz kuru ve üretim maliyetleri artık şirketlerin yalnızca ihracat kararlarını değil, fabrika yatırımlarının hangi ülkede yapılacağını da belirliyor.

Önümüzdeki dönemde Türk sanayicileri açısından temel soru yalnızca hangi ülkeye ihracat yapılacağı değil, hangi pazarda üretim yapmanın daha rekabetçi ve sürdürülebilir olacağı olacak.

Türkiye'nin üretim gücünü ve sanayi altyapısını korurken Türk şirketlerinin uluslararası pazarlarda üretim ve yatırım ağlarını genişletmesi, küresel rekabet açısından giderek daha önemli hale geliyor.